Eten en drinken met een slokdarmafsluiting

Eten en drinken zijn vanzelfsprekende onderdelen van het dagelijks leven. Voor veel gezinnen met een kind met een slokdarmafsluiting blijkt voeding echter een belangrijk aandachtspunt. De ene baby leert snel zelfstandig drinken, terwijl een andere baby extra begeleiding nodig heeft. Ook op latere leeftijd kunnen vragen blijven bestaan rondom eten, slikken en voeding. Belangrijk om te weten:

Ieder kind ontwikkelt zich op zijn eigen tempo.

Voedingsproblemen betekenen niet dat een kind niet goed kan ontwikkelen. Met de juiste begeleiding kunnen veel kinderen leren om veilig en met plezier te eten.

Waarom kunnen voedingsproblemen ontstaan?
Bij kinderen met een slokdarmafsluiting kunnen verschillende factoren invloed hebben op eten en drinken. De slokdarm is niet alleen een "transportbuis". Het is een actief orgaan dat voedsel door bewegingen richting de maag transporteert. Bij oesofagusatresie kunnen veranderingen aanwezig zijn zoals:

een anders aangelegde slokdarm
verminderde beweeglijkheid van de slokdarm
eerdere operaties
reflux
gevoeligheid van de luchtwegen
negatieve ervaringen rondom voeding

Hierdoor kan eten meer tijd en aandacht vragen.

De eerste voeding na de operatie
Na de operatie wordt voeding meestal voorzichtig opgebouwd. Het doel is:

veilig leren slikken
voldoende voeding binnenkrijgen
groeien en ontwikkelen
positieve ervaringen met eten opdoen

De start kan verschillen per kind. Sommige kinderen drinken snel zelfstandig. Andere kinderen beginnen met:

sondevoeding
kleine hoeveelheden drinken
begeleiding door een logopedist

Borstvoeding en flesvoeding
De eerste stap naar voeding
Voor ouders kan het een belangrijk moment zijn wanneer hun baby voor het eerst mag drinken. Sommige baby's kunnen borstvoeding of flesvoeding goed opbouwen. Andere baby's hebben meer ondersteuning nodig. Mogelijke aandachtspunten:

vermoeid raken tijdens drinken
lang doen over een voeding
verslikken
onvoldoende intake

Een voedingsteam kan helpen zoeken naar wat bij jouw kind past.

Leren slikken
Slikken is een ingewikkeld proces
Bij slikken werken:

mond
tong
keel
slokdarm
ademhaling

nauw samen. Bij kinderen met een slokdarmafsluiting kan deze samenwerking soms moeilijker verlopen.

Signalen van slikproblemen
Mogelijke signalen:

vaak hoesten tijdens eten
verslikken
nat klinkende ademhaling na drinken
lang over een maaltijd doen
eten vermijden
angst voor eten
onvoldoende groeien

Niet ieder probleem betekent direct een ernstig probleem. Bespreek zorgen altijd met het behandelteam.

Begeleiding door een logopedist
Een logopedist kan helpen bij:

veilig leren drinken
sliktechniek
mondmotoriek
overgang naar vaste voeding
eetontwikkeling

Bij jonge kinderen wordt vaak samengewerkt met ouders om positieve eetervaringen op te bouwen.

De overgang naar vaste voeding
Een nieuwe fase
De overgang naar vaste voeding is voor veel ouders een spannend moment. Vragen die kunnen ontstaan:

Kan mijn kind stukjes eten?
Welke structuur is geschikt?
Wat als eten blijft hangen?
Hoe voorkom ik angst?

Rust en herhaling zijn belangrijk. Een kind hoeft niet meteen alles te kunnen eten.

Voedsel dat moeilijker kan zijn
Sommige kinderen ervaren meer moeite met:

droog voedsel
harde stukjes
vlees
brood
rauwe groenten

Dit betekent niet dat deze voedingsmiddelen altijd vermeden moeten worden. Soms helpt:

kleiner snijden
zachter bereiden
rustig eten
goed kauwen

Voedsel dat blijft hangen
Sommige mensen met oesofagusatresie ervaren dat voedsel soms blijft steken.
Dit kan voelen als:

druk achter het borstbeen
moeite om verder te slikken
behoefte om water te drinken

Dit kan passen bij een vernauwing van de slokdarm. Bij terugkerende klachten is onderzoek belangrijk.

Vernauwing van de slokdarm
Een mogelijke complicatie na de operatie
Na een operatie kan littekenweefsel ontstaan waardoor de slokdarm nauwer wordt. Dit heet een stenose of vernauwing. Klachten kunnen zijn:

moeite met slikken
voedsel dat blijft hangen
langzamer eten
minder goed eten

Een vernauwing kan vaak behandeld worden met een dilatatie. Hierbij wordt de slokdarm voorzichtig opgerekt.

Sondevoeding
Tijdelijke ondersteuning kan helpen
Sommige kinderen hebben tijdelijk of langer sondevoeding nodig. Dit kan bijvoorbeeld wanneer:

drinken onvoldoende lukt
groei achterblijft
eten te veel energie kost

Sondevoeding betekent niet dat een kind nooit zelfstandig leert eten. Voor sommige kinderen geeft het juist rust en ruimte om zich verder te ontwikkelen.

Eetproblemen en emoties
Eten is meer dan voeding
Wanneer eten vaak moeilijk verloopt, kan dit invloed hebben op het hele gezin.

Ouders kunnen ervaren:

stress tijdens maaltijden
zorgen over groei
onzekerheid over hoeveel een kind eet

Kinderen kunnen ervaren:

frustratie
angst
druk rond eten

Een positieve sfeer rondom maaltijden is belangrijk.

Tips voor ouders
Maak eten ontspannen
Probeer:

samen te eten
rustig te blijven
geen strijd te maken van eten
kleine stapjes te waarderen

Kijk naar het hele kind
Een kind is meer dan zijn voeding. Ook wanneer eten moeilijk gaat, zijn spelen, ontdekken en ontwikkelen belangrijk.

Vraag op tijd hulp
Wacht niet tot problemen groot worden. Bespreek zorgen met:

kinderarts
gespecialiseerd verpleegkundige
logopedist
diëtist

Voeding bij volwassenen met oesofagusatresie
Ook volwassenen kunnen voedingsvragen hebben. Bijvoorbeeld:

voedsel dat blijft hangen
langzaam eten
altijd drinken bij maaltijden
reflux
onzekerheid tijdens uit eten

Veel volwassenen hebben manieren gevonden om hiermee om te gaan. Ervaringen delen met anderen kan helpen.

Veelgestelde vragen
Kan mijn kind later alles eten?
Veel kinderen leren een breed voedingspatroon. Sommige mensen houden beperkingen of voorkeuren.

Is verslikken normaal?
Af en toe verslikken kan voorkomen, maar regelmatig verslikken moet besproken worden.

Moet mijn kind altijd bij een logopedist blijven?
Nee. De begeleiding hangt af van de situatie.

Kan een volwassene met oesofagusatresie normaal eten?
Veel volwassenen kunnen zelfstandig eten, maar sommigen ervaren blijvende aandachtspunten.

Gerelateerde pagina’s
Reflux
Vernauwing van de slokdarm
De eerste jaren
Opgroeien met oesofagusatresie
Volwassenen met oesofagusatresie
Medische kennisbank
Suggesties voor website-elementen
Afbeeldingen
kind dat samen met ouders eet
logopedische begeleiding
verschillende voedingsmomenten door de levensloop
Downloads
Tips voor de eerste hapjes
Voedingsdagboek
Vragen voor logopedist of diëtist